صنیع الملک

میرزا ابوالحسن خان غفاری ملقب به “نقاش باشی و صنیع الملک” فرزند میرزا محمد در سال 1229 هجری قمری در کاشان به دنیا اومد، او عموی کمال الملک مشهوره. از دوران کودکیش اطلاع دقیقی نیست، اما 29 سالش بود که تابلو رنگ و روغن قشنگش مورد توجه محمد شاه قرار گرفت. در سال 1263 هجری قمری به دستور ناصرالدین شاه برای تکمیل هنر نقاشیش به ایتالیا فرستاده شد. تو ایتالیا به رونگاری از آثار استادانی چون رافائل و تیسین پرداخت. مثلا دو اثر معروف رافائل به نام‌های مادونای فولین و عروج حضرت مسیح رو نقاشی کرد، که تابلوی اولی در غارت و غائله‌ی خونه‌ی میرزا علی اصغر خان اتابک تیر بهش خورد و بعدها به دست علی اکبرخان مزین الدوله تعمیر شد.

سمت راست مادونای فولین رافائل – سمت چپ اثری از تیسین

نقاشی کتاب هزار و یک شب

بعد از برگشتش به ایران نسخه خطی هزار و یک شب رو که شامل 1134 صفحه بود با همکاری شاگرداش مصور به تصویر کشید. در سال 1277 هجری قمری به دستور ناصرالدین شاه رئیس چاپخانه دولتی شد و مسئولیت نشر روزنامه «وقایع اتفاقیه» رو به عهده گرفت ولی بعد یه مدت اسمشو عوض کرد و گذاشت روزنامه‌ی «دولت علیه ایران». انتشار این نشریه شروع حرکتی در هنر ایران در قرن سیزده هجری قمری بود که طی اون هنر چهره نگاری که تا اون زمان تنها به حوزه دربار اختصاص داشت به شکل زیادی بین مردم عادی راه یافت.

نقاشی های هزار و یک شب توسط صنیع الملک

تو همون سال اولین مدرسه‌ی نقاشی ایران رو تاسیس کرد که شاگردای معروفی مثل میرزا عباس شیرازی تحویل جامعه داد. صنیع الملک سه پسر به اسم‌های اسدالله خان، سیف الله خان و یحیی خان داشت که هر سه تا تو نقاشی کردن دست داشتن؛ ولی بچه‌ی آخر ذوق و استعداد رو از پدرش به ارث برده بود و صورتش هم به پدرش شباهت داشت؛ تو نقاشی اینقدر مهارت پیدا کرد که باعث جلب توجه ناصرالدین شاه قرار گرفت. یحیی خان از سمت شاه لقب «ابوالحسن ثالث» گرفت و با این لقب مشهور شد، تا جایی که پای بیشتر آثار خودش رو با ابوالحسن ثالث امضا می‌کرد.

یکی از ویژگی‌های عالی صنیع الملک طراحی، رنگ آمیزی و انتخاب موضوع با اصالت ایرانی بودنه که خودش رو گم نکرد و با اونکه از روش هنر غربی خیلی چیزها یاد گرفته بود، هیچ موقع خودش رو در برابر اون نباخت و شخصیت هنری خودش رو بی ارزش نکرد. همینه که به نظر ما، محل و موقعیتش رو در بین هنرمندای قرن‌های اخیر ایران مشخص و ممتاز میکنه و مقام و عزت هنرش رو در نظر دوست داران نقاشی اصیل ایرانی بالا می بره.

سرانجام این نقاش بزرگ سال 1283 هجری قمری از دنیا میره، ولی شاهکارهای هنریش برای همیشه اسم اون رو زنده نگه داشته. از صنیع الملک بیشتر از 1500 اثر آبرنگ، رنگ و روغن و سیاه قلم باقی مونده. بیشتر آثارش به صورت 1134 نقاشی آبرنگ شبیه مینیاتور، در نسخه‌ی شش جلدی کتاب هزار و یک شب محفوظ مونده.

آثار با ارزشش مثل تالار برلیان، طبیب، وصف سلام ناصر الدین شاه زیاده؛ ولی نمونه‌ای از اونها شامل:

[su_list icon=”icon: skyatlas” icon_color=”#42e8e4″]

  • نقاشی کتاب هزار و یک شب که از شاهکارای صنیع الملکه، این کتاب توسط خطاط معروف اون زمان، «محمدحسین تهرانی» به مدت هفت سال در شش جلد نوشته شد و نقاشان معروفی اون رو نگارگری کردن که سرپرستی گروه رو میرزا ابوالحسن ثانی یا صنیع الملک به عهده داشت؛ همچنین یکی از تصاویر معروفه این کتاب، امیرکبیره که روبروش ناصرالدین شاه در سن جوانی هست.
  • شمایل مولای متقیان حضرت علی (علیه االسلام) که به دستور ناصرالدین شاه به صورت مدال ساخته شده.
  • تابلو رنگ و روغن که تصویر پیرزنی رو در حال تماشای زنی زیبا با جوانی هست، در سال 1259 هجری قمری کشیده و در موزه‌ی سلطنتی انگلستان نگه داری میشه.
  • پنج تصویر آبرنگ در کتاب «شیرین و خسرو» وحشی بافقی؛ متعلق به کتابخانه‌ی کاخ گلستان.
  • تصویر رنگ و روغن محمد شاه؛ در سال 1260 هجری قمری، که در موزه‌ی کاخ گلستان نگه داری میشه.
  • تصویر حاجی میرزا آقاسی؛ در سال 1262 هجری قمری.
  • تصویر خورشید خانم از بانوهای محترم خاندان غفاری؛ در سال 1259 هجری قمری.
  • تصویر فرخ خان امین الدوله (پسر عموی پدرش).
  • سه تصویر از فرزندان امین الدوله که تو مجموعه‌ی حسینعلی غفاری هست.
  • تصویر زن جوانی با آبرنگ که در نهایت زیبایی و آراستگی تکیه به متکا داده در سال 1267 هجری قمری در دارالسلطنه اصفهان کشیده شده.
  • تابلو آبرنگ شاهزاده با ندیمان؛ در سال 1260 هجری قمری.
  • تابلو مجلس بزم ؛ در سال 1276 هجری قمری.
  • تصویر آبرنگ عزت الله خان شاهسون؛ در سال 1261 هجری قمری.
  • تصویر آبرنگ شاهزاده‌ی قاجاری در چمن سلطانیه.
  • تصویر آبرنگ پدر بزرگ معیرالممالک.
  • تصویر شبیه کودکی معیرالممالک. 
  • تصویر شبیه حکیم باشی.
  • تصویر شبیه معین الدین میرزا پسر ناصرالدین شاه که قبلا ولیعهد بوده.
  • شمایل حضرت امیر (علیه االسلام)، که متعلق به موزه‌ی هنرهای تزیینی هست.
  • تصویر میرزا ابوالفضل طبیب کاشانی حکیم باشی با پیر زن مریض، متعلق به موزه‌ی هنرهای تزیینی هست.

[/su_list]

برچسب‌ها:
  • کاشان گرد
  • 21 دسامبر 2019
  • 114 بازدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هجده + 1 =

بستن
مقایسه